TANTAN: ZENGEZUR KORİDORU MUTLAKA AÇILMALI

Eski İçişleri Bakanı Sadettin Tantan, İbrahim Raisi`nin helikopter kazasında hayatını kaybetmesinden sonra  bölgede ortaya çıkabilecek durumları Yenidünyagündemi`ne  değerlendirdi.

Yenidünyagündemi:İran Cumhurbaşkanı İbrahim Raisi`nin uçağının kazaya uğramasını devlet protokolü güvenliği açısından nasıl değerlendiriyorsunuz?

Tantan: Devlet başkanları yüksek güvenlik önlemleri ile ulaşımlarını sağlar. İstihbarat gerekli önlemleri hissettirmeden alır. İran istihbaratı’nın hava şartları konusunda helikopter yerine farklı bir ulaşım aracı seçmesi beklenebilirdi. Yakın geçmişte Ruanda devlet başkanı Juvénal Habyarimana’nın 1994’te düşürülen uçağının yarattığı kaos ve iç savaş devlet başkanlarının ölümlerinin tehlikeli sonuçlara varabileceğinin bir örneğidir. Devlet protokolü bakımından bir zaaf olduğu görülmektedir. 

Yenidünyagündemi:Geçriğimiz Pazar günü Aras nehri üzerinde baraj açılışı gerçekleştirilirken yaptığı konuşmada Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev  "Uzaktan gelip bölgeye hakim olmak isteyen güçlere fırsat tanımayacaklarını" ifade etti.İran da hep aynı söylemi kullanırken Azerbaycan`ın en yakın ilişki içinde olduğu ülkelerin başında İran`ın sevemediği  İsrail`in geldiği biliniyor.Bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Tantan: Devletler arasında sürekli dostluk veya düşmanlık yoktur. Komşu ülkelerin iyi ilişkiler geliştirmesi olağandır. İsrail’le Azerbaycan’ın iyi ilişkileri İran-Azerbaycan ilişkisinin gelişmesine engel olmaz. Türkiye’nin Ukrayna ve Rusya’yla kurduğu ilişki gibi Azerbaycan da İran ve İsrail ‘le bir arada ilişki kurabilir. İsrail’in,Azerbaycan’a Karabağ meselesinde verdiği siyasi destek önemliydi. 

Yenidünyagündemi:Bölgede Türkiye ile İran`ın işbirliği yapması gerektiğine hep vurgu yapıyorsunuz. 7 Ekimde HAMAS`ın İsrail`e saldırmasıyla bölgede Türkiye-İran işbirliği olanaklarına ilişkin neler söylenebilir?

Tantan:1639 yılında imzalanan Kasr-ı Şirin’den beri İran’la sınır ihtilafımız yok. Türkiye ve İran’ın iyi ikili ilişkiler geliştirmesi bölgesel kalkınma için önemlidir. Ancak; İran’ın iç politika dinamiklerinin güven vermekten uzak bir görünümde olmasından dolayı ilişkiler yüksek bir gelişme kaydedemiyor. Hamas’ın 7 Ekim saldırısı İsrail’e büyük bir hareket alanı yarattı. Bu da; Türkiye ile İran arasındaki işbirliği alanını daralttı. İran’ın PKK’yla mücadele etmemesi de ilişkilere zarar veriyor. Türkiye ve İran; iyi ticari ilişkiler geliştirerek halkların refah seviyesini artırmaya, terörle mücadeleye ve bölgede çatışmalara izin vermemeye odaklanmalıdır.

Yenidünyagündemi:Ermenistan üzerinde Azerbaycan`ın zafer kazanmasının üzerinden bugün-yarın dört sene geçecek olmasına rağmen daha barış anlaşması imzalanmadı.Sizce ne yapılmalı?

Tantan: Uluslararası toplum harekete geçirilerek Rusya’nın, Azerbaycan’ın egemenlik haklarını kısıtlamasının önüne geçilmeli, Zengezur Koridoru bir an evvel açılmalıdır. Türkiye bu hususta ağırlık ortaya koymalıdır. 

Yenidünyagündemi:Rusya-Ukrayna savaşı sürerken Birleşik Krallık Orta Asya`daki Türk Cumhuriyetleriyle ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor.Türkiye gereken hamleleri yapıyor mu?

Tantan: Türkiye, TİKA başta olmak üzere çeşitli sivil toplum kuruluşları aracılığıyla Türk Cumhuriyetleri’nde başarılı faaliyetler gerçekleştiriyor. Ancak; ticari ve askeri ilişkilerin daha ileri bir seviyede olması gerekir. İngiltere’nin ilgi duyduğu ülkelerde huzur bırakmadığını tarih bize göstermiştir. Zengezur Koridoru’nun açılması Türkiye’nin yapması gereken öncelikli hamledir. Bu hamle ticareti kolaylaştıracaktır. Sonrasında da askeri işbirlikleri artmalıdır. Türkiye gereken hamleleri yapma gayretinde olsa da istenilen seviyede değildir.